Never let a good crisis go to waste

Leiderschap in coronatijd

En daar was ineens de persconferentie van premier Rutte op 12 maart: iedereen werd verzocht zoveel mogelijk thuis te werken. Per direct. Ruim twee maanden later werken de meeste kantoorwerkers nog steeds vanuit huis.

De vraag is uiteraard hoe je werknemers op afstand betrokken en gemotiveerd houdt bij je organisatie? Maar ook hoe jouw bedrijf er na corona uit zal zien?

Neveneffecten van de coronacrisis

Winston Churchill zei het niet voor niets (zie titel). Van iedere crisis kunnen we veel leren en er komen ook mooie ontwikkelingen uit voort.

We zijn flexibeler dan we denken, we kunnen meer digitaal en we weten precies de waarde van het sociale contact met onze collega’s in te schatten.

We vergaderen effectiever. De beperkingen van het video vergaderen dwingt ons concreter te worden, discussies buiten de groep te laten, en alleen de hoogst noodzakelijke vergaderingen door te laten gaan.

Leiderschap gaat meer van controle naar vertrouwen en van input- naar outputgedreven sturen. Het is onmogelijk in de gaten te houden waar iedereen mee bezig is.

Zo geef je leiding op afstand

“Alleen samen krijgen we corona onder controle” is het motto en leidinggevenden hebben daarin een belangrijke rol. Zij kunnen het voortouw nemen, samenwerking stimuleren en het goede voorbeeld geven. Hoe hou je alle neuzen dezelfde kant op, als die neuzen zich niet allemaal in dezelfde ruimte bevinden?

In wezen verandert er niet zo heel veel in de wijze waarop je een goede leider kunt zijn. Alleen zal het nu wat minder vanzelfsprekend zijn, omdat je medewerkers niet fysiek aanwezig zijn. Je moet nu echt even tijd maken voor iets wat je normaliter waarschijnlijk heel natuurlijk doet.

1. Walk the talk

Geef zelf het goede voorbeeld in alles wat gewenst is. Als jij het niet doet, heeft dat een groot effect op de mensen aan wie je leiding geeft.

2. Wees helder en duidelijk

Communiceer duidelijk en eerlijk, ook als de boodschap negatief is en verstrekkende gevolgen heeft. Breng de boodschap en vertel de gevolgen. Geef ruimte voor de emoties maar blijf vooral vasthouden aan wat je besloten hebt cq. wat de regels zijn.

3. Heb je de juiste middelen om kennis te delen?

Technologie maakt het makkelijker dan ooit om op afstand te werken. Is de kennis die je dagelijks uitwisselt ook voor iedereen toegankelijk?

4. Kweek begrip en geef vertrouwen

Iedereen gaat anders met deze situatie om en het is aan jou om daar flexibel mee om te gaan. Verplaats je in de ander en voel aan waar de behoefte ligt. Vraag je mensen ook: “Waar kan ik je mee helpen?” Zoek de verbinding, neem de tijd voor het gesprek, luister, vraag door en stimuleer de ander om met eigen oplossingen te komen. Geef vertrouwen, straal rust uit en blijf positief. Spreek het vertrouwen uit naar je medewerkers en leg de nadruk op het samen doen met open vizier.

5. Check vaker of je boodschap aankomt

Een team op afstand leiden valt of staat met goede communicatie. Vraag of mensen begrijpen wat je bedoelt en vat dingen samen die anderen zeggen. De vragen die je stelt zullen vaker over het proces dan over de inhoud gaan. Op die manier weet je zeker dat alle neuzen dezelfde kant op staan en er geen miscommunicatie ontstaat. En.. herhaal de boodschap. Communiceer driedubbel, eenduidig en vol energie. De kracht zit in de herhaling.

6. Wees eerst meer leider – om het vervolgens los te laten

Zet duidelijke lijnen uit over verwachtingen, om vervolgens mensen los te laten. Bedenk dat je op kantoor ook niet altijd weet wat iemand aan het doen is. Fysieke aanwezigheid is geen garantie voor productiviteit.

7. Help met het stellen van prioriteiten

Help als leider om met iedereen kort te overleggen waar ze tegenaan lopen en zorg ervoor dat je weet wat de meeste prioriteit heeft. Op die manier help je medewerkers om vanuit huis optimaal te kunnen presteren.

8. Stuur bij

Denk na over hoe binnen de organisatie wordt gestuurd. Zijn alle doelstellingen nog wel reëel? Sta erbij stil en overdenk de consequenties, maak keuzes en communiceer hier helder over.

9. Hou de drempel laag voor vragen.

Als leider zul je bereikbaar moeten zijn voor eventuele vragen. Het is belangrijk duidelijk te communiceren over deze situatie. Wil je dat medewerkers hun vragen opsparen en aan het eind van de dag even bellen? Of heb je liever dat ze een mailtje sturen? Maak daarover afspraken met elkaar. Even bij je binnenlopen kan nu natuurlijk niet.

10. Vraag regelmatiger hoe het gaat

De belangrijkste vorm van waardering is aandacht. Ook op afstand willen medewerkers graag een koffieautomaatmomentje. Het kan handig zijn om met het team een videocall te organiseren om te horen waar mensen mee bezig zijn. Wat zijn hun plannen, wie kan elkaar op afstand ondersteunen en hoe werk je samen? Vergeet naast het zakelijke aspect van deze meeting ook niet te vragen hoe het met iedereen gaat.

11. Kijk vooruit

Denk ook na over de toekomst, de tijd na de coronacrisis. Welke beelden ontstaan bij jou als je denkt aan die toekomst, welke stappen kun je al voorbereiden en wie wil je daarbij betrekken? 

12. Wees jezelf

Deze tijd is ook voor leidinggevenden niet altijd makkelijk. Deel ook je eigen ervaringen en gevoelens.

In deze podcast over leiderschap in coronatijd worden meer tips gegeven over leiderschap in coronatijd: https://www.bnr.nl/podcast/werkverkenners/10407782/leiderschap-in-coronatijd

De echte klap komt nog, investeer nu in mentale gezondheid

Mensen reageren verschillend in tijden van crisis. Mensen die de kar zouden moeten trekken, raken in paniek of slaan dicht, medewerkers die je normaal niet ziet of hoort, blijken nu met hele goede ideeën te komen en creatief te zijn. Juist een mooi moment om naar je huidige personeelsbestand te kijken. Zit iedereen wel op de goede plek?

De crisis zal voor sommige bedrijven tot ontslagen leiden. Voor andere bedrijven is het personeel juist niet aan te slepen. Of het werk verandert dusdanig dat personeel vervangen of opgeleid moet worden. Leg nu nieuwe contacten, ga netwerken en link alvast met mensen die in de nabije toekomst veel waarde voor jouw onderneming gaan produceren.

Ook de psychische gesteldheid van je medewerkers is in de huidige crisis belangrijker dan ooit. Hoe zorg je als leider dat je iedereen mentaal binnenboord houdt, nu én in de ‘anderhalvemetereconomie’? Houd als leider rekening met de huidige situatie bij het stellen van doelen, maar denk ook aan later. Tijdens reorganisaties zie je dat de klap altijd later komt. Ik kan me voorstellen dat dit in deze crisis ook het geval is. Mensen houden zich groot en werken door op adrenaline, maar zodra dat over is zal je een groot effect zien van al die opgekropte stress.

(Thuis)werken na corona?

Een crisis als deze kan individuen en bedrijven leren meer purpose gedreven te werken. Wanneer alles even niet zo gaat als dat het normaal gesproken gaat, denk je automatisch wat meer na over wat nou écht belangrijk is. Zowel voor organisaties als voor individuen kan deze crisis een reality check zijn.

Of de wereld echt zo rigoureus zal veranderen, valt nog te bezien. Mocht dat het geval zijn, dan is het de taak van ondernemers om mee te bewegen met deze nieuwe wereld. Past de bedrijfsvoering nog bij de idealen die bestaan na de coronacrisis? Is er na corona meer ruimte voor thuiswerken en hoe organiseer je dat dan? Ga ook in gesprek met je medewerkers hierover.

“Hoe ging jij straks om met de coronacrisis van 2020?”

Deze vraag zul je straks in veel sollicitatiegesprekken horen. Wat voor antwoord zou jij hierop willen/kunnen geven? Wat is voor jouw de uitdaging geweest in deze crisis? Begin met het einde voor ogen.

Ik wens je in ieder geval veel succes!