De laatste decennia is ons werk enorm veranderd. Werd vroeger voornamelijk fysiek werk geleverd, tegenwoordig is meer mentale inspanning nodig. Deze verschuiving van fysiek naar mentaal werk heeft een enorme invloed op de gezondheid en het welbevinden van medewerkers. Termen als stress, werkdruk en burnout zijn ons niet meer vreemd. Dat we ons zorgen moeten maken over de negatieve consequenties van mentaal belastend werk, blijkt wel uit de verzuimcijfers. Ongeveer de helft van alle gevallen die instromen in de WIA zijn veroorzaakt door psychische belasting in het werk. En dit cijfer is in de afgelopen jaren enorm toegenomen. Het is dus belangrijk om te weten hoe deze “burnouts”ontstaan en vooral hoe we ze kunnen voorkomen.

Arbeidsmotivatie

De manier waarop een werknemer omgaat met zijn werk, wordt door een aantal aspecten bepaald. Bijvoorbeeld de beloning die hij krijgt voor zijn werk, zoals salaris en waardering, de doelstellingen die hij zichzelf stelt en die de organisatie voor hem stelt, en de middelen die de werknemer nodig heeft voor zijn werk. Deze aspecten kunnen motiverend werken, maar ook belastend zijn.

Belasting

Er is sprake van een wisselwerking tussen belasting en belastbaarheid. Het concept belasting – belastbaarheid staat voor het vermogen van een werknemer om belasting te verwerken in termen van lichamelijk en fysiek evenwicht.

Belasting of belastende factoren zijn alle kenmerken van arbeid en arbeidsomstandigheden die reacties oproepen. Belastende factoren op het werk kunnen gelegen zijn in arbeidsinhoud, arbeidsomstandigheden, arbeidsverhoudingen en arbeidsvoorwaarden. Maar ook privé omstandigheden kunnen een rol spelen bij de belasting. De mate waarin een medewerker invloed heeft op deze belastende factoren (regelmogelijkheden) en de mate waarin hij om kan gaan met de belasting (verwerkingsvermogen) bepaalt de mate van belasting.

Wanneer de belasting te groot is of erg lang duurt, kan dat leiden tot burnout, ziekte en zelfs arbeidsongeschiktheid.


Belasting – Model volgens Van Dijk

Werkdruk

Op het moment dat de balans tussen werkbelasting en belastbaarheid verstoord raakt, spreekt men van werkdruk. Ongeveer 1 op de 3 werknemers ervaart werkdruk. Het verlagen en laag houden van de werkdruk is dus belangrijk om gezond te zijn en gezond te blijven. Voorbeelden van werkdruk zijn:

  • Te weinig tijd voor een opdracht
  • Werk dat niet aansluit bij het opleidingsniveau of ervaring (te moeilijk, maar ook te makkelijk)
  • Te zware verantwoordelijkheden
  • Technische mankementen
  • Conflicten met leidinggevenden of collega’s
  • Reorganisaties die zorgen voor baanonzekerheid
  • Onduidelijke taakomschrijving
  • Veeleisende klanten
  • Te weinig pauze
  • Medewerker die geen nee kunnen zeggen
  • Perfectionistische medewerkers
  • Problemen thuis die veel aandacht opeisen

Belastbaarheid

Hoeveel werkdruk een medewerker ervaart wordt bepaald door de belastbaarheid van de medewerker. De belastbaarheid werkt als een batterij. Als een werknemer veel werkdruk ervaart loopt de batterij leeg. Als iemand regelmatig wat rust neemt, zal de batterij weer opladen en de belastbaarheid toenemen. Wanneer die batterij echter niet op kan laden en de werkdruk voortduurt, leidt dat tot werkstress. Werkstress zorgt voor fysieke en psychische klachten, zoals verhoogde bloeddruk, hart- en vaatziekten, hoofdpijn, duizeligheid, hyperventilatie, RSI, verminderde weerstand, vermoeidheid, slapeloosheid, depressie, piekeren, overmatig alcohol- of medicijngebruik, agressie en tenslotte een burnout.

Werkdruk voorkomen

Om te voorkomen dat je medewerker uitvalt met psychische klachten of een burnout, moet je dus zorgen dat je de werkdruk zo laag mogelijk houdt. Gelukkig heb je als werkgever mogelijkheden om werkdruk te verminderen:

  • Pik de signalen vroegtijdig op. Let op extreme vermoeidheid, te veel overwerk of deadlines die steeds niet worden gehaald
  • Bespreek de werkdruk regelmatig in overleggen
  • Zorg voor goed beleid om de werkdruk te verlagen
  • Zorg voor een duidelijke taakomschrijving, zodat werknemers weten wat er verwacht wordt
  • Zorg voor duidelijke arbeidsvoorwaarden
  • Geef medewerker ruimte in het regelen van zijn eigen werkzaamheden
  • Zorg ervoor dat medewerker voldoende opleiding en ervaring voor het werk heeft, maar anderzijds ook voldoende uitgedaagd word
  • Geef medewerkers cursussen als timemanagement, leefstijltrainingen of een assertiviteitstraining
  • Zorg voor goede apparatuur om mee te werken
  • Zorg voor een passende werkplek
  • Zorg ervoor dat collega’s kunnen inspringen bij drukte of bij ziekte
  • Zorg er voor dat medewerkers voldoende kunnen pauzeren
  • Zorg dat er na een periode van drukte ook een rustige periode is.

Het voorkomen en verminderen van werkdruk is makkelijker gezegd dan gedaan. Iedereen heeft bepaalde gewoontes die niet erg makkelijk te veranderen zijn en de eisen die mensen (en hun omgeving) aan zichzelf stellen, spelen vaak ook een belangrijke rol. Het gaat dus om een proces waarbij de werknemer de leefwijze aanpast.

Werkdruk valt in de Arbowet onder psychosociale arbeidsbelasting (PSA). Werkgevers zijn verplicht om een beleid te voeren dat deze PSA voorkomt of beperkt. Iedere organisatie zal zelf moeten onderzoeken waar werkdruk ontstaat. Een RI&E of een arbocatalogus kunnen daarbij helpen. Ook zijn in veel CAO’s afspraken gemaakt over werkdruk. Uiteraard kunnen wij je ook helpen bij het opstellen van Arbobeleid. Anouschka is gediplomeerd preventiemedewerker en kan, waar nodig, dus adviseren en ondersteunen. Neem contact met ons op voor de mogelijkheden!

De vakantie staat voor de deur. Volgende week stappen de eersten al op het vliegtuig naar warmere oorden. Helaas betekent dat voor velen nog een hele waslijst aan zaken die weggewerkt moet worden voordat je kunt gaan genieten van je vakantie.

Werkgevers vechten op de arbeidsmarkt om de krenten in de pap. Maar vergeet vooral ook de talenten in je eigen organisatie niet! Een snel veranderende omgeving vraagt om flexibele organisaties waar mensen optimaal rendement en toegevoegde waarde leveren. Talentontwikkeling hangt daarmee samen met de ontwikkeling van je bedrijf. Je onderneming kan namelijk alleen tot (volle) bloei komen als je personeel dat ook doet.

Iedereen die mijn eBbook “Tevreden klanten door beter personeelsbeleid” heeft gelezen, weet dat de manier waarop je leiding geeft heel veel invloed heeft op de betrokkenheid van medewerkers. Ik durf rustig te stellen dat de mate van betrokkenheid voor een groot deel wordt bepaald door de stijl van leidinggeven.